Şizofrenide Subkortikal Şekil Değişiklikleri: ENIGMA’nın Meta-Analitik Bulgularının Tek Merkezli Doğrulanması

Sıla ÖZKAL, Begüm TAHHAN, Çağan KAPLAN, Yıldırım ADALIOĞLU, Aslı Ceren HINÇ, Furkan YAZICI, Yiğit ERDOĞAN, Ali Saffet GÖNÜL
2026 Cilt: 63 Sayfa:535-540
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Şizofreni hastalarında subkortikal şekil analizi yapmak
için Freesurfer kullanıldı.
• Subkortikal yapıların yüzey alanı ve kalınlığında
değişiklikler saptandı.
• Antipsikotik ilaç dozunun bu değişiklikler üzerinde
anlamlı bir etkisi bulunmamıştır.


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Birden çok çalışmadan elde edilen verilerin birleştirildiğimeta-analizler istatistiksel gücü yükseltse de, çalışma tasarımlarındaki,katılımcı özelliklerindeki ve sonuç ölçütlerindeki farklılıklar heterojenliğeyol açabilir. Bu nedenle, meta-analiz bulgularının bağımsız ve dahaküçük, tek merkezli örneklemlerle doğrulanması faydalı olabilir. Buaraştırma, geniş ölçekli çok merkezli bir meta-analizin sonuçlarını tekmerkezden elde edilen bir kohortla yeniden değerlendirip genişleterek,şizofreni hastalarında subkortikal yapıların şekil özelliklerini incelemeyiamaçlamaktadır.Yöntem: 57 hasta ve 37 kontrolden elde edilen MRG görüntüleri ENIGMAşekil analizi protokolü kullanılarak, FreeSurfer yazılımı ile incelenmiştir.Bulgular: Kontrollere kıyasla şizofreni grubunda sol hipokampus,bilateral talamus, bilateral akumbens ve sağ amigdala yüzeyindekontraksiyon; bilateral putamen, sol kaudat ve bilateral pallidumdaise yüzey genişlemesi saptandı; sağ kaudatta hem genişleme hemkontraksiyon görüldü. Kalınlık ölçümlerinde bilateral hipokampus,bilateral talamus, bilateral akumbens ve sağ amigdalada incelme; sağpallidumda kalınlaşma gözlendi; kaudat, putamen ve sol pallidumda ikiyönlü (hem artış hem azalış) kalınlık değişiklikleri mevcuttu. Antipsikotikilaç dozunun şekil ölçümleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır.Özellikle, çalışmamızda elde edilen etki büyüklükleri önceki çok merkezliçalışmalarda bildirilenlerden daha yüksek bulunmuştur. Gözlenen bu etkibüyüklükleri, meta-analizdeki hasta popülasyonlarıyla karşılaştırıldığındatek merkezimizdeki hastalarda daha yüksek klinik şiddet bulunması yada görece daha küçük örneklem büyüklüğüne bağlı olarak ortaya çıkandaha yüksek örnekleme değişkenliğine bağlanabilir.Sonuç: Sonuç olarak, bu bulgular şizofreni nöroanatomisini anlamadaşekil temelli analizlerin yararını vurgulamakta, çalışma örneklemininklinik özelliklerinin dikkate alınmasının önemini göstermekle birlikteözellikle daha yüksek klinik şiddete sahip, büyük konsorsiyumlardatemsil edilmeyen kohortlar için tek merkezli doğrulamanın öneminedikkat çekmektedir.Anahtar Sözcükler: Antipsikotik, nörogörüntüleme, subkortikal yapılar,şekil analizi, şizofreni