Sosyal Medya Kullanımı ve Olumsuz Uyaranlara Duygusal Tepkisellik: ERP İncelemesi

Ayşe Ece ATALAR, Gökçer ESKİKURT, Ezgi ILDIRIM
2026 Cilt: 63 Sayfa:547-554
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Sosyal medya kullanımı ve olumsuz uyarana duygusal tepki ERP (EPN, LPP) ile incelendi
• Olumsuz içerikler güçlü LPP tepkisi oluşturdu; bu bulgu duygusal katılımı gösterir
• Yüksek ve düşük sosyal medya kullanım grupları arasında ERP farkı gözlenmedi


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Şiddet içeren medyaya maruz kalma, duygusal tepkisellikte azalma, empati kaybı ve ahlaki duyarlılığın zayıflamasıyla uzun süredir ilişkilendirilmektedir. Bu olgu genellikle duygusal duyarsızlaşma olarak adlandırılmaktadır. Her ne kadar önceki araştırmalar bu süreci video oyunları ve filmler bağlamında incelemiş olsa da, sosyal medya ortamlarında ortaya çıkan nöral yansımalar yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, sosyal medya kullanım düzeyindeki bireysel farklılıkların olumsuz duygusal uyaranlara verilen nöral tepkilerle ilişkili olup olmadığını incelemektir.Yöntem: Çalışmaya 56 sağlıklı genç yetişkin katılmıştır. Katılımcılar, EEG kaydı sırasında Uluslararası Duygusal Resim Sistemi’nden (IAPS) seçilen olumsuz, nötr ve olumlu görselleri pasif olarak izlemiştir. Duygusal işlemleme, iki olayla ilişkili potansiyel (ERP) bileşeni aracılığıyla değerlendirilmiştir: Erken Posterior Negativite (EPN, 200-300 ms) ve Geç Pozitif Potansiyel (LPP, 300-800 ms). Uyarıcı türleri ve beyin bölgeleri arasındaki genlik farklılıkları, tekrarlı ölçümler için varyans analizi (repeated-measures ANOVA) kullanılarak incelenmiştir.
Bulgular: Olumsuz görseller, özellikle santral, parietal ve temporal bölgelerde, nötr ve olumlu görsellere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek LPP genlikleri ortaya koymuştur. Bu bulgu, duygusal katılımın sürdüğünü göstermektedir. Buna karşılık, EPN genliklerinde koşullar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır; bu durum, erken dikkat süreçlerinin duygusal valanstan etkilenmediğini düşündürmektedir. Ayrıca, sosyal medya kullanım düzeyi yüksek ve düşük olan katılımcılar arasında anlamlı bir grup farkı gözlenmemiştir.
Sonuç: Bulgular, mevcut örneklemde tipik sosyal medya maruziyetinin azalmış nöral yanıtlama ile ilişkili olmadığını göstermektedir. Olumsuz uyaranlara verilen duygusal tepkilerin korunmuş olması, duyarsızlaşmanın kademeli, bağlama duyarlı ve dijital maruziyetin niteliğine ve yoğunluğuna bağlı bir süreç olduğunu desteklemektedir.
Anahtar Sözcükler: Duygular, elektroensefalografi, noropsikoloji, olayla