Giriş ve Amaç: Kaçıngan/Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu (ARFID), duyusal hassasiyet, iştah veya yiyeceğe ilgi azlığı ve olumsuz sonuçlardan korku ile karakterize heterojen bir yeme bozukluğudur. Eşik altı ARFID belirtilerinin anksiyete, psikososyal güçlükler ve nörogelişimsel özelliklerle ilişkisi belirsizdir. Bu çalışmada, tanısal açıdan eşik altı bir poliklinik örnekleminde bu belirtilerin boyutsal olarak incelenmesi amaçlanmıştır.Yöntem: Bu çok merkezli kesitsel çalışmaya Türkiye’deki beş çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğinden 6-18 yaş arası 350 katılımcı alınmıştır. K-SADS-PL ile katılımcıların DSM-5’e göre hiçbir psikiyatrik bozukluk için tam tanı ölçütlerini karşılamadığı doğrulanmış; bazılarında işlev kaybına yol açmayan eşik altı belirtiler saptanmıştır. Ebeveynler NIAS-P (Dokuz Maddeli ARFID Tarama Ölçeği-Ebeveyn Formu), RCADS-P (Yenilenmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Ebeveyn Formu), SDQ (Güçler ve Güçlükler Anketi) ve SRS-P (Sosyal Yanıtlılık Ölçeği-Ebeveyn Formu) formlarını doldurmuştur. BKİ yaşa ve cinsiyete göre standartlaştırılmış; gelişimsel tutarlılık yaş gruplarında (6-12/13-18) ayrı analizler ve yaş etkileşim terimleriyle sınanmıştır.
Bulgular: Yayımlanmış NIAS-P kesme ölçütlerine göre 101 katılımcı (%28,9) tarama pozitif bulunmuş ve klinik alanların çoğunda daha yüksek puanlar almıştır; en büyük fark SRS-P kısıtlı ve tekrarlayıcı davranışlar (KTD) alanındadır (r = 0,258). KTD, NIAS-P toplam puanıyla en güçlü korelasyonu göstermiş (ρ = 0,435) ve duyarlılık analizlerinde tüm alt ölçeklerle bağımsız ilişki sergilemiştir (β = 0,214-0,309). Olumsuz sonuçlardan korku hem anksiyete hem KTD ile bağımsız ilişkiliyken, iştah/ilgi azlığı anksiyeteyle değil sosyal yanıtlılıkla ilişkili bulunmuştur. BKİ z puanları gruplar arasında farklılık göstermemiştir (%98,0’i ≥5. persantil). İlişki örüntüsü iki yaş grubunda benzer olup hiçbir yaş etkileşimi düzeltme sonrası anlamlı kalmamıştır.
Sonuç: ARFID ile ilişkili belirtiler tanısal açıdan eşik altı poliklinik hastalarında sık görülmüş; KTD tüm NIAS-P alt ölçeklerinde en tutarlı ilişkili değişken olmuştur. Bulgular, rutin kısıtlayıcı yeme taramasını nörogelişimsel değerlendirmeyle bütünleştiren boyutsal bir yaklaşımı desteklemektedir. Kesitsel tasarım nedeniyle tarama pozitifliği, tedaviye ilişkin çıkarımlardan çok kapsamlı beslenme, psikiyatrik ve nörogelişimsel değerlendirmeyi gerektirir.
Anahtar Sözcükler: Anksiyete; Beslenme ve Yeme Bozuklukları; Çocuk Psikiyatrisi;