Giriş ve Amaç: Multipl skleroz (MS), klinik seyir açısından bireyler arasında belirgin değişkenlik göstermektedir; ancak uzun dönem engelliliğin erken öngördürücüleri henüz tam olarak tanımlanmamıştır. Bu retrospektif kohort çalışmasında demografik özelliklerin, aile öyküsünün, komorbiditelerin ve başlangıçtaki klinik ve radyolojik özelliklerin zaman içindeki engellilik progresyonuna etkisinin araştırılması amaçlandı.Yöntem: Multipl skleroz hastalarını başlangıçtaki klinik bulgular, atak sıklığı, başlangıç manyetik rezonans görüntüleme (MRG) özellikleri, erken radyolojik progresyon ve akut atak tedavisi açısından retrospektif olarak değerlendirdik. Ayrıca ilk atak sonrası iyileşme ile 1., 2., 5. ve 10. yıllarda değerlendirilen uzun dönem engellilik sonuçları arasındaki ilişkiyi inceledik.
Bulgular: Üç yüz kırk altı hastanın %69’u kadındı ve ortalama yaş 43,4±11,0 yıldı. Hastaların çoğunda ataklı başlangıçlı hastalık vardı (%96). Duyusal belirtiler ve optik nörit en sık başlangıç bulguları iken, motor ve serebellar başlangıç 1., 2. ve 5. yıllarda daha yüksek EDSS puanlarıyla anlamlı olarak ilişkiliydi. Tanıdan sonraki ilk yıldaki atak aktivitesi, beşinci yıl EDSS’si ile pozitif korelasyon gösterirken, tanı öncesindeki atak sıklığı uzun dönem progresyonla ilişkili değildi. Manyetik rezonans görüntülemede kontrast tutan lezyonların ne varlığı ne de sayısı engellilik progresyonunu öngördü.
Sonuç: Erken klinik fenotip ve erken tedavi yanıtı, MS’de önemli prognostik bilgiler taşımaktadır. Motor veya serebellar başlangıç, erken dönemde tam olmayan iyileşme ve tanı sonrasında devam eden atak aktivitesi, engellilik birikimi açısından daha yüksek riskli hastaları belirlemektedir. Spinal kord tutulumu, 10. yıl EDSS’si ile ilişkili tek MRG parametresiydi.
Anahtar Sözcükler: Atak, engellilik, manyetik rezonans görüntüleme,